އިންސާނާގެ މުޅި ޙަޔާތް ހޭދަކުރަންޖެހެނީ ﷲ ތަޢާލާ އަށް އަޅުކަންކުރުމުގައެވެ. ﷲ ތަޢާލާ އަށް އަޅުކަންކުރުމަށް ވަކި ޚާއްޞަ ދުވަހެއް ނެތެވެ. ޙަޔާތުގެ ކޮންމެ ހިނދުކޮޅަކީ ވެސް ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރަންޖެހޭ ވަގުތުކޮޅެކެވެ.
އެހެންނަމަވެސް ﷲ ތަޢާލާ ވަނީ، رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ގެ އުންމަތުގެ މައްޗަށް ހުކުރު ދުވަސް ޚާއްޞަކުރައްވާފައެވެ. ހުކުރު ދުވަހުގެ މާތްކަމުގެ ވާހަކަ ވަރަށް ގިނަ ޙަދީޘްތަކުގައި ބަޔާންވެފައިވެއެވެ. އެދުވަހާ ބެހޭގޮތުން ލޮބުވެތި ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : (خَيْرُ يَومٍ طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ يَوْمُ الجُمُعَةِ : فِيهِ خُلِقَ آدَمُ ، وَفِيهِ أُدْخِلَ الجَنَّةَ ، وَفِيهِ أُخْرِجَ مِنْهَا ) رواه مسلم (الجمعة/1410) މާނައީ: އަބޫހުރައިރާ ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ އަރިހުން ރިވާވެގެނެ ވެއެވެ. رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ޙަދީޘްކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އެދުވަހެއްގައި އިރުއެރި އެންމެ ހެޔޮކަންބޮޑު ދުވަހަކީ، ހުކުރު ދުވަހެވެ. އެދުވަހު، އާދަމުގެފާނު ޚަލްޤު ކުރެއްވުނެވެ. އަދި އެދުވަހު، އެކަލޭގެފާނު ސުވަރުގެއަށް ވެއްދެވުނެވެ. އަދި އެދުވަހު، އެކަލޭގެފާނު ސުވަރުގެއިން ނެރުއްވުނެވެ.
ހުކުރު ދުވަހުގެ މާތްކަމާއި ބެހޭގޮތުން رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ޙަދީޘްކުރައްވާފައި ވެއެވެ. (الصَّلَوَاتُ الخَمْسُ ، وَالجُمُعَةُ إِلَى الجُمُعَةِ ، وَرَمَضَانُ إِلَى رَمَضَانَ ، مُكَفِّراتٌ مَا بَيْنَهُنَّ إِذَا اجْتُنِبَتِ الكَبَائِرُ ) رواه مسلم . މާނައީ: ފަރުޟު ފަސްނަމާދާއި، އެއް ހުކުރުން، އަނެއް ހުކުރާއި، އެއް ރަމަޟާންމަހުން، އަނެއް ރަމަޟާންމަހާއި ދެމެދުގެ ވަގުތުތަކަކީ، އެމީހަކު ބޮޑެތި ފާފަތަކުން ރައްކައުތެރިވެއްޖެނަމަ (އެއްކިބާވެގެންވާނަމަ)، އެދެމެދުގައި ކުރެވޭ ފާފަތަކުގެ ކައްފާރާއެކެވެ. ހަފުތާގެ ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މާތް އަދި ބަރަކާތްތެރި ދުވަހަކީ ހުކުރު ދުވަހެވެ. އެދުވަހު ކުރުން ސުންނަތްކަން ދަގަވެގެންވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން އެއްކަމަކީ ކަހުފް ސޫރަތް ކިޔެވުމެވެ.
އެގޮތުން ކަހުފް ސޫރަތުން ފާހަގަވާ މުހިންމު ކަމަކީ ތާރީޚުގައި ހިނގައި ނިމިފައިވާ ޙަޤީޤީ 4 ޙާދިސާއެއްގެ ވާހަކައެވެ. އިލްމްވެރިން ބުނާގޮތުގައި ދުނިޔެމަތީ 4 ކަމަކުން އިންސާނާ އިމްތިޙާނު ކުރެވެއެވެ. އެއީ އޭނާގެ ދީނާ، އޭނާގެ ފައިސާވެރިކަމާ، އޭނާ އުނގެނިހުރި ޢިލްމަކާ، އަދި އޭނާއަށް ލިބިގެންވާ ބާރެވެ. މި 4 ކަންތަކުގައި ހެޔޮގޮތް ޚިޔާރުކޮށްފި މީހާ ދުނިޔޭގެ ދިރިއުޅުމާ އާޚުރަތްވެސް ކާމިޔާބު ކުރެއެވެ. ކަހުފު ސޫރަތުގެ 4 ވާހަކަ އަމާޒުވަނީ އިންސާނެއްގެ ޙަޔާތުގައި މުހިންމު މި ދެންނެވި 4 ކަމުގެ މައްޗަށެވެ. ކަހުފު ސޫރަތުގެ 10 ވަނަ އާޔަތުން 26 ވަނަ އާޔަތަށް ބަޔާންވެގެންވަނީ ކަހުފު ބާގައިގެ ޒުވާނުންގެ ވާހަކައެވެ. ޒުވާންކަމުގެ ހެއްލުންތަކުގައި ގެއްލިނުގޮސް އެ ޒުވާނުން އެމީހުންގެ ދީން ހެޔޮގޮތުގައި ޚިޔާރުކުރުމުގެ ނަތީޖާއަކީ، ﷲ އެ ޒުވާނުންނަށް ސަލާމަތްކަން ދެއްވުމެވެ.
އަދި ޒަމާންތަކަށް ނަންކުރެވިގެންވާ މުޢުޖިޒާތެއްކަމުގައި އެ ޒުވާނުންގެ ވާހަކަވުމެވެ. މިއީ ދީނުގެ އިމްތިޙާނުން އެ ޒުވާނުން ފާސްވުމުގެ ހެޔޮ ނަތީޖާއެވެ. ކަހުފު ސޫރަތުގެ 32 ވަނަ އާޔަތުން 44 ވަނަ އާޔަތަށް އޮތީ ދެމީހެއްގެ ވާހަކައެވެ. އެކަކީ ބޮޑު ދެބަގީޗާއާ މާސިންގާ މުދާވެރިކަމާ އަނބީންނާ ދަރީންގެ ނިޢުމަތް ލިބިގެންވާ މުއްސަނދި މަހުޖަނެކެވެ. އޭނާ އެ މުދާވެރިކަމުގެ މައްޗަށް ބޮޑާވެ، ﷲގެ މަތީން ހަނދުމަނެތިކޮށްލުމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ، ނިދާފައި އަނެއް ދުވަހަށް ހޭލިއިރު އޭނާގެ މުޅި މުދާވެރިކަން ގެއްލި އިންދިރާސްވެ، ބަދުނަސީބާ ނިކަމެތިކަން އޭނާގެ ލާވަށާލުމެވެ. މިއީ މުދަލުގެ އިމްތިޙާނުން ފާސްނުވުމުން އޭނާއަށް ކުރިމަތިވި ހިތާމައެވެ.
ކަހުފު ސޫރަތުގެ 60 ވަނަ އާޔަތުން 82 ވަނަ އާޔަތަށް އޮތީ މޫސާގެފާނާ ބައްދަލުވި ބޮޑު ޢިލްމުވެރިޔާގެ ވާހަކައެވެ. މި ޢިލްމުވެރިޔާއާ މޫސާގެފާނު ބައްދަލުވާން ޖެހިވަޑައިގަތީ، ދުނިޔޭގައި ހުރި އެންމެ ޢިލްމުވެރި އިންސާނަކީ މޫސާގެފާނުކަމުގައި އެކަލޭގެފާނަށް ހީފުޅުވީ ހިސާބުންނެވެ. ނަމަވެސް މި ބޮޑު ޢިލްމުވެރިޔާ (ޚިޟްރުގެފާނު) ވީ މޫސާގެފާނަށްވުރެ މާ ޢިލްމުވެރި އަދި ﷲގެ ޙަޟްރަތުން މާގިނަ ކަންކަމުގެ ސިއްރުތައް އެނގިހުރި ބޭކަލަކު ކަމުގައެވެ. ޚިޟްރުގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ޢިލްމުގެ އަލީގައި ކުރެއްވި ކަންކަންވީ މޫސާގެފާނަށް އޭގެ އެއްވެސް މިންވަރެއް އެނގިވަޑައި ނުގަންނަވާ އަދި ސުވާލު އުފައްދަވަން މަޖުބޫރުކުރުވި ކަންތައްތަކަކަށެވެ. ކަހުފު ސޫރަތުގެ 83 ވަނަ އާޔަތުން 98 ވަނަ އާޔަތަށް ކިޔައިދެނީ ގަދަފަދަ ރަސްކަލެއް ކަމުގައިވާ ޛުލްޤަރުނައިންގެ ވާހަކައެވެ.
ޛުލްޤަރުނައިނި ރަސްގެފާނަށް ﷲ ދެއްވި ބާރު ހެޔޮގޮތުގައި ބޭނުންކުރައްވާ ދުނިޔޭގެ އެތަންމިތާ ﷲގެ މަގަށް ނަޞްރުދެއްވުމަށް ދަތުރުފަތުރު ކުރައްވައި، އެ ރަސްގެފާނު ތަންފީޒުކުރެއްވި ބާރުގަދަ ކަންތައްތަކެވެ. ބާރު ލިބިވަޑައިގަތް ހިނދު އެ އިމްތިޙާނުން އެ ރަސްގެފާނު ކާމިޔާބު ހޯއްދެވި ގޮތެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ އިންސާނަކާވެސް އެކި ނިސްބަތުން އެކި މިންވަރަށް ދުނިޔެމަތީ މި 4 އިމްތިޙާން ކުރިމަތިވާނެއެވެ. ދީނާ، ފައިސާއާ، ޢިލްމާ، ބާރު އެމީހަކަށް ލިބޭ މިންވަރަކުން އޭގެ ބޭނުން ހިފަނީ ކިހިނެއްތޯ ﷲ ބައްލަވާ ވޮޑިގެންވާނެއެވެ. ދުނިޔެ މަތީގެ މި 4 އިމްތިޙާނުން ފާސްވަން ޖެހޭކަން ކަހުފު ސޫރަތް ކޮންމެ ހަފުތާއަކު އެއްފަހަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހަނދާންކޮށްދެއެވެ. ورة الكهف ހުކުރުދުވަހު ކިޔެވުމަކީ ވަރަށް މަތިވެރިވެގެންވާ އަޅުކަމެކެވެ.
ހުކުރުދުވަހު سورة الكهف ކިޔަވާމީހާއަށް ހުރި ދަރުމަ ބަޔާންކޮށްދެއްވަމުން رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ޙަދީޘް ކުރައްވާކަމަށް أبو سعيد الخدري رضي الله عنه ރިވާވެގެންވެއެވެ. أبو سعيد الخدري رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: من قرأ سورة الكهف في يوم الجمعة، أضاء له من النور ما بين الجمعتين. رواه الحاكم والبيهقي وصححه الألباني. މާނައީ: ހުކުރު ދުވަހު ކަހުފް ސޫރަތް ކިޔަވައިފި މީހާއަށް، ދެން ޖެހިގެން އަންނަ ހުކުރާއި ހަމައަށް އަލިކޮށްދެނިވި ނޫރެއް ލެއްވިގެން ވެއެވެ.
