ހުޅުމާލެ ފެސިލިޓީ ’ބީ‘ ގެ އަންހެން ވޯޑްގައި އެޑްމިޓްކޮށްފައި އޮތް މީހެކެވެ. އޮކްސިޖަން ލެވެލް ދަށްވިކަމުގެ ސިގްނަލް އެޅިއެވެ. ހުރިހާ ނަރުހުންނާއި ޑޮކްޓަރު އެ މީހާ އަށް މިސްރާބް ޖެހިއެވެ. ފަރުވާ ދެމުން ދަނިކޮށް އަނެއްކާ އިތުރު މީހަކު ގެނެސް ވެއްދިއެވެ.
ކުރިން އޮކްސިޖަން ދަށްވި މީހާ އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ތިބި މީހުންގެ ތެރެއިން އެއް ބަޔަކު އެ ދިމާ އަށް ދުއްވައިގަތެވެ. ބަލިމީހާ އެ ލީ އެންމެ ފަހުގެ ނޭވާއެވެ. އެތަނުން އެއް ޑޮކްޓަރެއްގެ ލޮލުން ކަރުނަ އޮހޮރެމުން ދަނިކޮށް އަހަރެން ދުށީމެވެ. ކައިރީގައި ތިބި ނަރުހުން ހިތާމައާ އެކު ފަހަތަށް ޖެހިލިއެވެ.
އަނެއްކާ ވެސް ސިގްނަލްގެ އަޑެވެ. އޮކްސިޖަން ދަށަށް ދިޔައީއެވެ. އެމީހާ އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ނަރުހުންތައް ކޮޅު ކޮޅަށް ދުއްވައިގަތެވެ. އެއީ ރޮބޮޓުންތަކެއް ނޫނެވެ. މި ދައްކަނީ އިންސާނުންތަކެއްގެ ވާހަކައެވެ. އިށީނދެލާނެ ވަގުތެއް ވެސް ނުލިބެއެވެ. އެދިޔައީ އަނެއްކާ އަނެކެއްގެ ފުރާނައެވެ. އަހަރެން އިންތިޒާރު ކުރަމުން ދިޔައީ އަހަރެންގެ މަންމަ ސާފުކުރަން ނަރުހުން އަންނާނެ ވަގުތަކަށެވެ.
”މިއީ ހުޅުމާލެ ކޮވިޑް ފެސިލިޓީގެ ޙާލަތު މީހަކު ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ސިފަކޮށްފައިވާ ގޮތެވެ.“
ކުޑައިރުކޮޅެއް ފަހުން ނަރުހަކު އައިސް ލަސްވީތީ ވަރަށް ބޮޑަށް މައާފަށް އެދުނެވެ. އަހަރެން އެކަން ޤަބޫލުކުރީމެވެ. އެތަނުގެ ޙާލަތު އަހަންނަށް ފެންނާތީއެވެ. ނަރުސް ކުއްޖާ އައީ މަންމަ ސާފުކުރުމަށް ބޭނުންވާ އެއްޗެހި ހިފައިގެންނެވެ. އެއިވުނީ އަނެއްކާ ވެސް އަނެއް ސިގްނަލްގެ އަޑެވެ.
’ދައްތާ!’ މިއަންނަނީ ކަމަށް ބުނެ ނަރުސްކުއްޖާ އެ ދިމާ އަށް މިސްރާބް ޖެހިއެވެ. އުމުރުން 39 އަހަރުގެ އަންހެނެކެވެ. އެ އަންހެން މީހާގެ މަންމަ ރޮއިގަތް އަޑު އިވުނެވެ. ’ހާދަ ވޭނެއްގައޭ އުޅެފައި އެ ދިޔައީ އަޅެ. ދައްތާ! އެ ކުއްޖާ ވެސް ނިޔާވީ‘ ނަރުސް ކުއްޖާ އެނބުރި އައިސް ބުންޏެވެ.
އަހަރެން ’އެނގިއްޖެ‘ ކަމަށް ބުނެ ދެ މީހުން މަންމަ ސާފުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށީމެވެ.“
ވިސާމާ ހަސަން ނަމަކަށް ކިޔާ މީހަކު ފޭސްބުކްގައި ލިޔެފައި ވެއެވެ. އޭނާ އިތުރަށް ސިފަކުރިއެވެ. ”އެކަކަށް ފަހު އަނެކެއްގެ ފުރާނަ ނެތް ހަށިތައް ސާފުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ނަރުހުން ފެށިއެވެ. އެ އިވުނީ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހެއްގެ އަޑެވެ. ފެންތައްޓަކަށް އެދި އެ މީހާ ހަޑިހުތުރު ބަހުން އެތިވަރު ގޮވައިގަތެވެ. އޭނާ ގޮވަމުން ދިޔަ ގޮވެލިތަކަށް ސަމާލުކަމެއް ނުދީ ދެ ނަރުހުން އޭނާ އަށް ހަމަޖެއްސޭތޯ އުޅުނެވެ. އެ ދެމެދުގައި ބަލި މީހުން ފާހާނާ އަށް ގެންދަންޖެހުނެވެ. ކައިރީގައި އެހީތެރިން ނެތުމުން އެކަން ވެސް ކުރަނީ ނަރުހުންނެވެ. ދެ ނަރުހަކު ބުނި ގޮތުން އެހީތެރިން އެތެރެއަށް ވަންނަން ބޭނުން ނުވީއެވެ. ކޮވިޑްގެ ބަލި މީހުން ތިބި ތަނަކަށް ވާތީއެވެ. އެތައް ބަހަނާއެއް ދެއްކީއެވެ. ޙަޤީޤަތުގައި ވެސް މައިން ބަފައިން މުހިންމު ނުވީ ހެއްޔެވެ؟ އެންމެ ކުޑަމިނުން ފެންތައްޓެއް ދިއްކޮށްލާނެ މީހަކު ނުވީއެވެ. އެންމެ ކުޑަމިނުން ފުނާރަ ނެތް ހަށިގަނޑުގައި ފޮތިގަނޑެއް އަޅާލާނެ އެހީތެރިއަކު ވެސް ނުވީއެވެ،“
ލިޔުމުން ވެސް އެތަނުގެ ޙާލަތާއި ބަލިމީހުންގެ އިޙްސާސްތައް ސިފަވިއެވެ. ވިސާމާ ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ.
”މަރުވި މީހުންގެ ހަށިތައް ސާފުކޮށް ނިމުނީއެވެ. އޮރެންޖް ކުލައިގެ ބޮޑީ ބޭގަކަށް ލީއެވެ. ކައިރީގައި ތިބި އެހީތެރިން އޭނާގެ ތަކެތި ޕެކްކުރަމުން ދިޔައީ ލޮލުން ކަރުނަ އަޅަމުންނެވެ. ސަހަރާ އަށް ގެންދިއުމަށް ތައްޔާރުވީއެވެ. ފަހަރަކު މީހެއްގެ ހަށިގަނޑު ގެންދިއުމަށް ނަރުހުން މަސްއޫލުވިއެވެ. ތިން ނަރުހުން އެނދުމަތީގައި އަދި އަނެއް ތިން ނަރުހުން އެނދުކައިރިން ހިފައި ފުރާނަ ނެތް މަސްގަނޑުތައް ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާ އެކު ވަރޑްގެ އެނދުން އެމްބިއުލަންސްގެ ސްޓްރެޗާ އަށް ބަދަލުކުރިއެވެ. ފެސިލިޓީގައި ތިބޭ މީހުންގެ ނަފްސާނީ ޙާލަތާ މެދު ވިސްނާލާށެވެ. ކައިރީގައި ތިބޭ ބައެއް އެހީތެރިންނަށް އިށީނދެލެވޭނެ ގޮތެއް ވެސް ނެތް ޙާލަތުގައެވެ. ބައެއް އެހީތެރިން ގޮނޑީގައި ނިދާތާ އެތައް ހަފުތާއެކެވެ. މިއީ އެންމެ ދުވަހެއްގެ މަންޒަރެވެ. ޞިއްޙީ އެހީތެރިންގެ މަސައްކަތަށް އައްސަރިބަހާއި ސާބަހެވެ. އެމީހުންގެ މަސައްކަތުގައި ބަރަކާތް ލައްވާށިއެވެ.“ ވިސާމާ ނިންމާލިއެވެ.
މި ޙާލަތު ތަޙަމަލްކުރަންޖެހިފައި ވަނީ ހަމައެކަނި ރާއްޖެއަކަށް ނޫނެވެ. ފަހަރުގައި އެހެން ބައެއް ޤައުމުތަކަށް ވުރެ ރާއްޖޭގެ ޙާލަތު ރަނގަޅުކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ހިތާމައަކީ މިއީ ނޭނގި ހުއްޓާ ކުރިމަތިވި ޙާލަތަކަށް ނުވުމެވެ. ފަރުވާ ދިނުމުގައި އިސްކަންދޭނެ މީހުން ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ފަދަ ޙާލަތަކަށް އައިސްދާނެ ކަމާއި ބަޔަކު މަރުވާން ދޫކޮށްލަންޖެހިދާނެ ފަދަ ޙާލަތެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ޞިއްޙީ މާހިރުން އައީ އިންޒާރު ދެމުންނެވެ.
އެވާހަކަ ދައްކާތާ އަހަރަކަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސްވީއެވެ. ނަމަވެސް އެފަދަ ޙާލަތަކަށް ތައްޔާރުވެވިފައެެއް ނެތެވެ. ކޮވިޑްގެ ބަލިމަޑުކަމުގެ ތެރޭގައި އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވިފައިވާ ކަމަކީ ކުރި ހޭދައާ އަޅާބަލާއިރު އަދި ތައްޔާރުވާން ލިބުނު ވަގުތާއި އަޅާބަލާއިރު އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތެއް ކުރެވިފައި ނުވުމެވެ.
ވެންޓިލޭޓަރަށް އެންމެ ބޭނުންވި ދުވަހު 30 މިލިއަން ރުފިޔާ ބަޔަކު ކާލައިފިއެވެ. އައިސީޔޫ ފެންވަރަށް ޚިދުމަތް ދެވޭނެ އެނދުތައް އިތުރުކުރަންޖެހޭ ކަމަށް‘ ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތަކުން މީގެ އަހަރަކަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ކުރިން ބުނަމުން ދިޔައެވެ. އަދި އެ މަސައްކަތްކުރާ ކަމަށް ވެސް ބުނެފައި ވެއެވެ. ނަމަވެސް ޞިއްޙީ މާހިރުން އަތަށް ލަގަން ދީގެން ކުރި މަސައްކަތުން އެނދުތައް އިތުރުކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ.
ވިސާމާ ސިފަކުރި ފަދަ ޙާލަތަކަށް ފެސިލިޓީތައް ވެއްޓިފައި ވަނީ އެތަންތަނުގައި މަސައްކަތްކުރާ ނަރުހުންނާއި ޞިއްޙީ މަސައްކަތްތެރިން ގަސްތުގައި އަޅާނުލައިގެނެއް ނޫނެވެ. އެ ތަންތަން މެނޭޖްކުރަން ތިބި ފަރާތްތަކުގެ ދޯހަޅިކަމުންނެވެ. ހަތަރު ބިލިއަން ރުފިޔާ ހޭދަކޮށްގެން ކުރި މަސައްކަތުން އެކަށީގެންވާ ނަތީޖާއެއް ނެރެވިފައި ނެތުމުންނެވެ.
ކޮވިޑުން ރައްކާތެރިވުމަށާއި ބޮޑު އެލަވަންސްތައް ދިނުމަށް ހޭދަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ކޮވިޑުން ޙާލުބޮޑުވާ މީހުންނަށް އެހީ ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ވަސީލަތްތައް ތަރައްޤީކުރި ނަމަ މިޙާތަލަށް ރާއްޖެ ނުވެއްޓި ސަލާމަތްކުރެވޭނެ ކަމުގެ އުންމީދެއް އޮތީހެވެ.
ވަގުތު ވެސް ލިބުނެވެ. ފުރުޞަތުވެސް ލިބުނެވެ. ނަމަވެސް ހިތާމައަކީ އެ ތަންތަނުގެ ޙާލަތު ބަޔާންކޮށް ސްޓޭޓަސް އާންމުކުރިތާ މާގިނައިރުތަކެއް ނުވެ ވިސާމާގެ މަންމަ ވެސް މި ފަނާވަނިވި ދުނިޔެއާ އަލްވަދާއު ކިޔާފައިވުމެވެ. މައްޔިތާގެ ފުރާނަ އަށް ހެޔޮ ރަޙުމަތްލައްވައި ސުވަރުގޭގެ ދާޢީމީ ނިޢޫމަތް މިންވަރު ކުރަށްވާށިއެވެ. އާމީން!
