ތާބިޢީންގެ ޒަމާނުގައި ރޯމުގެ ވެރިޔާ މާވަރުގަދަ ތިން ސުވާލަކާއިގެން ބަޣުދާދުގެ މުސްލިމުންގެ ގާތަށް އޭނާގެ މަންދޫބަކު ފޮނުވިއެވެ. އޭރު ބަޣުދާދަކީ މުސްލިމުންގެ ވަރުގަދަ މައި ޝަހަރެކެވެ. އެތަނުގައި ދިރިއުޅެމުންދިޔަ ދީނީ ޢިލްމުވެރިންގެ ޢަދަދު ގިނަކަމުން އެތަން ވެފައިވަނީ ޢިލްމުގެ މައި މަރުކަޒުކަމުގައެވެ. ކޮންމެއަކަސް މިމީހާއަށް ބަޣުދާދަށް ދެވުމާއިއެކު ޚަލީފާއަށް އެކަމުގެ ޚަބަރު ލިބިވަޑައިގަތެވެ.
އެހެންކަމުން ޚަލީފާ، އެޝަހަރުގައިވާ އެންމެހާ މުސްލިމު ޢިލްމުވެރިން އެއްކުރެއްވިއެވެ. އެހިނދު މިމީހާ މުސްލިމުންގެ ގާތަށްގޮސް އެތަނުގައިވާ އުސްތަނަކަށް އަރައި ބުންޏެވެ. ”އަހަރެން މިއައީ ކަލޭމެންނަށް ޖަވާބުނުދެވޭނެ ފަދަ ތިން ސުވާލަކާއިގެންނެވެ. ކަލޭމެންނަށް އެސުވާލުތަކަށްޖަވާބުދާރީ ވެއްވިއްޖެނަމަ، ރޯމުގެ ރަސްގެފާނު ކަލޭމެންނަށް ދިނުމަށް ދިންމުދާތައް އަހަރެން ކަލޭމެންމަށް ދޭނަމެވެ.“ މިހެން ކިޔާފައި މިކަލޭގެ ތިން ސުވާލު ކުރިއެވެ.
1- ﷲގެ ކުރިންވީ ކޮންފަރާތެއް ހެއްޔެވެ.؟
2- ﷲ ކުރިމަތި ލައްވައިގެން އިންނަވަނީ ކޮންފަރާތަކަށް ހެއްޔެވެ.؟
3- ﷲ މިވަގުތު ކުރައްވަނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ.؟
ދެންފަހެ މީނާގެ މިތިން ސުވާލާއި ގުޅިގެން މިބޮޑު މަޖިލީހުގައިވާ އެންމެހާ މީސްތަކުން ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގިފައި ހަނު ހިމޭނުންތިބެއްޖެއެވެ. އޭރު އެތަނުގައިވާ އެންމެހާ ބޮޑެތި ޢިލްމުވެރިންނާއި ކިޔަވާ ކުދިންގެ ތެރޭގައި ކުޑަކުއްޖަކު ގޮވައިގެން ހުރި ފިރިހެނަކު ހުއްޓެވެ. އެކުއްޖާ އޭނާގެ ބައްޕައަށް ބުނެލިއެވެ. ”ބައްޕާއެވެ. އަހަރެން އޭނާގެ ސުވާލުތަކަށް ޖަވަބުދީފާނަމެވެ. އަދި އޭނާގެ އަނގަ ބަންދު ކޮށްލާނަމެވެ.“ އެހެންކަމުން އެކުއްޖާ މިކަމަށް ޚަލީފާގެ އަރިހުން ހުއްދައަށް އެދުނެވެ. އަދި ޚަލިފާ މިކުއްޖާއަށް ހުއްދަ ދެއްވިއެވެ.
ރޯމަނުންގެ މީހާ މިކުއްޖާއާއި އޭނާގެ ފުރަތަމަ ސުވާލުކުރިއެވެ. ”ﷲ ގެ ކުރިންވީ ކޮންފަރާތެއް ހެއްޔެވެ.؟“ ޖަވާބުގައ މިކުއްޖާވެސް އޭނާއާއި ފުރަތަމަ ކުރީ ސުވާލެކެވެ. ”ކަލެއަށް ގުނަން އިނގޭ ހެއްޔެވެ؟“ ރޯމަނުންގެ މީހާ ޖަވާބުގައި ބުންޏެވެ. ”އާނއެކެވެ.“ ކުއްޖާ ބުންޏެވެ. ”އެހެންވިއްޔާ ދިހަޔަކުން ފެށިގެން ތިރިއަށް ގުނާ ބަލާށެވެ. އެހެންކަމުންރޯމަނު މީހާ ގުނަންފެށިއެވެ. ”ދިހައެއް، ނުވައެއް، އަށެއް، މިހެންގޮސް އެކަކާ ހަމަޔަށް އޭނާ ގުނިއެވެ. ”އެކެއް“ މިހިސާބުން އޭނާ ހުއްޓިއެވެ. އެހެންކަމުން ކުއްޖާ ސުވާލުކުރިއެވެ. ”އެކެއްގެ ކުރީގައިވަނީ ކޮން ނަންބަރެއްހެއްޔެވެ.؟“ ރޯމަން މީހާ ބުންނެވެ. ”އެކެއްގެ ކުރީގައި އެހެން ނަންބަރެއް ނުވެއެވެ. އެނިމުނީއެވެ.“
އެހެންކަމުން ރޯމާން މީހާގެ ފުތަރަމަ ސުވާލަށް ޖަވާބުދެއްވަމުން އެކުއްޖާ ބުންޏެވެ. ”ހަމަޔަޤީނުން ވެސް ހިސާބު ނަންބަރުތަކުގެ ތެރެއިން އެކެއްގެ ކުރީގައި އެހެން ނަންބަރެއް ނުވާނަމަ، އެންމެ ޙައްޤު، ދާއިމަށް ދެމިވޮޑިގެންވާ، ނިމުމެއްނުވާ ފެށުމެއްނެތި އިސްވެވޮޑިގެންވާ އަދި ނިމުމެންނެތި ފަސްވެވޮޑިގެންވާ، އަދި ޣައިބު ވެވޮޑިގެންވާ އަލްވާޙިދު (އެއްކައުވަންތަ ފަރާތް) ގެ ކުރީގައި އެހެން ފަރާތެއް ވެދާނެކަމަށް ކަލެއަށް ޤަބޫލު ކުރެވުނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ.“ ފަހެ އެއަށް ރައްދެއް ނުދެވޭނެ ފަދަ މި ޙިކްމަތްތެރި ޖަވާބުގެ ސަބަބުން ރޯމަނުމީހާ ވަރަށް ހައިރާންވެ އަންތަރީސްވެއްޖެއެވެ. އޭނާ ބުންޏެވެ.
”އެހެންވިއްޔާ ބުނެބަލާށެވެ. ﷲ ކުރިމަތި ލައްވައިގެން އިންނަވަނީ ކޮންފަރާތަކަށް ހެއްޔެވެ؟“ ޖަވާބުގައި އެކުއްޖާ ބުންޏެވެ. ”އުބައްތިއެއް ގެނެސް ރޯކުރާށެވެ. އަދި އޭގެ ހުޅުކޮޅު ކުރިމަތި ލައިގެންހުރި ކޮޅެއް ބުނެދީބަލާށެވެ.“ ރޯމަންމީހާ އަޖައިބުވެފައި ހުރެ ބުންޏެވެ. ”އެއީ ހަމައެކަނި އަލިކަމެކެވެ. އޭގެ އަލި ހުރިހާ ފަރާތަކަށް ފެތުރިފައިވެއެވެ. އިރާއި ހުޅަނގާއި ދެކުނާއި އުތުރަށެވެ. އޭތި ހަމައެކަނި އެއްފަރާތަކަށް
ކުރިމަތި ލައިގެނެއް ނުހުރެއެވެ.“ އެހިނދު ލޮލުން ކަރުނަ އޮހޮރޭ ޙާލު ރޯމަނުމީހާގެ ދެވަނަ ސުވާލަށް ޖަވާބުދެއްވަމުން އެކުއްޖާ ބުނެލިއެވެވެ. ”ޚަލްޤު ކުރެވިފައިވާ މިއުއްބަތީގެ އަލި ހުރިހާ ފަރާތަކަށް އަލިކުރަމުންދާއިރު، އެއުއްބައްތީގެ އަލި ކުރިމަތި ލައިގެންހުރީ ކޮންފަރާތަކަށް ކަން ކަލެއަށް ނޭނގޭ ހިނދުގައި އުޑުތަކާއި ބިމުގެ ނޫރު (نورالسماوات والأرض) ކަމުގައިވާ ފަރާތާއިމެދު ކަލޭ ހީކުރަނީ ކީކޭހެއްޔެވެ.؟ ﷲ އީ އުޑުތަކާއި ބިމުގެ ނޫރެވެ. އަލިކަމުގެ މައްޗަށްވާ އައްޔެކެވެ. އެއިލާހު ހުރިހާ ވަގުތެއްގައިމެ ހުރިހާ ފަރާތަކަށް ބައްލަވާވޮޑިގެންވެއެވެ.“
ފަހެ މިޖަވާބު ވެގެންދިޔައީ ރޯމަނު މީހާއަށް ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކަށެވެ. އޭނާ ގެނައި މިމޮޅު ސުވާލަތަކަށް، އެއާއި މެދު އިތުރަށް އަރައިރުން ނުވެވޭނެފަދަ ޖަވާބުތަކެއް ކުޑަ ކުއްޖަކު ދެމުން ގެންދާތީއެވެ.
އެހެންކަމާއި އެކުވެސް އޭނާގެ ތިންވަނަ ވާލުވެސް ކުރަން ބޭނުންވިއެވެ. ނަމަވެސް މިސުވާލު ކުރުމުގެ ކުރިން އެކުއްޖާ ރޯމަނުމީހާއަށް ބުނެލިއެވެ. ”އަހަރެންމީ ކަލޭގެ ޖަވާބުތަކަށް ޖަވާބުދާރިވާ މީހާއެވެ. އެހެންކަމުން އިންޞާފުވެރި ރަގަޅު ގޮތަކީ މިފަހަރު ކަލޭ އަހަރެން މިހުރި ތަނަށް ތިރިޔަށް އައުމެވެ. އަދި ކަލޭގެ ތިސުވާލަށް ޖަވާބުދިނުމަށްޓަކައި އަހަރެން ކަލޭހުރިތަނަށް މައްޗަށް ދިއުމެވެ. އެއީ މީސްތަކުންނަށް، ކަލޭ ކޮށްފައިވާ ސުވާލުތައް ފަދައިން، އަހަރެންދޭ ޖަވާބުވެސް ސާފުކޮށް އިވުމަށްޓަކައެވެ.
އެހިނދު އެކުޑަކުއްޖާގެ މިބުނަމަށް ރޯމަނު މީހާ އެއްބަސް ވިއެވެ. އަދި އޭނާ ހުރިތަނުން ތިރިއަށް އައެވެ. އަދި ކުއްޖާ ރޯމަނުމީހާ އަރާހުރިތަނަށް މައްޗަށް އެރިއެވެ. އެހިނދު ރޯމަނުމީހާ އޭނާގެ ފަހު ސުވާލު ކުރިއެވެ. ”ﷲ ވިވަގުތު ކުރައްވަނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟“
ކުޑަކުއްޖާ ފަޚުރުވެރިކަމާއިއެކު ޖަވާބު ދިނެވެ. ”މިވަގުތުގައި ﷲ ތަޢާލާއަށް ދޮގުވެރި އެއިލާހުގެ ދީނަށް ފުރައްސާރަކުރާ މީހަކު މިފަދަ މަތީތަނެއްގައި (މަތިވެރިކަމުގައި) ވަނިކޮށް ފެނިވޮޑިގަތުމުން އެމީހާ އެތަނުން ތިރިއަށް އައުމަށް މެދުވެރިކުރެއްވީއެވެ. އަދި އެއިލާހުގެ އެއްކައުވަންތަކަން ޤަބޫލުކުރި މީހާ (މަތިވެރިކުރައްވާ) މައްޗަށް އައުމަށް މެދުވެރި ކުރެއްވިއެވެ.
އަދި ޙައްޤު ބަޔާން ކޮށްދެއްވިއެވެ. “ ކޮންމެ ހިނދުކޮޅެއްގައިމެ، އެކަލާނގެ ވޮޑިގެންވަނީ ކަމެއްގައެވެ.” (އެބަހީ: ބަޔެއް އަޅުތަކުން عزّة ތެރިކުރައްވައި، އަނެއްބައި އަޅުތަކުން ނިކަމެތި ކުރައްވައި…) ރަހުމާން 29 ދެންފަހެ މިރޯމަން މީހާއަށް ބަލި ޤަބޫލުކޮށް އަނބުރާ ރަށަށް ދިއުން ފިޔަވާ އެހެންމަގެއް ނުފެނުނެވެ.
މިވިސްނުން ތޫނު ކުޑަކުއްޖާ ވެގެންދިޔައީ އިސްލާމީ އުންމަތުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ޢިލްމުވެރިއަކަށެވެ. ﷲ ތަޢާލާ އޭނާއަށް ވިސްނުތެރިކަމާއި ޢިލްމު ދެއްވެވިއެވެ. މިކުއްޖާއަކީ އަބޫ ހަނީފާ(رحمه الله )އެވެ. މިއަދުގެ މުސްލިމު އުއްމަތް ދަންނަ އުންމަތުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް އިމާމު އަދި ޢިލްމުވެރިޔާއެވެ.
